Kody kreskowe w firmie - jak je odczytać, wybrać, wydrukować i zeskanować

Kod kreskowy zapisuje numer albo krótki tekst w postaci, którą czytnik odczyta w ułamku sekundy i bez literówek. W sklepie to numer produktu, w magazynie numer towaru lub lokalizacji, a w biurze numer inwentarzowy krzesła czy laptopa. Na tej stronie znajdziesz to, co przydaje się w praktyce: co oznaczają pierwsze cyfry kodu, jak policzyć cyfrę kontrolną, jaki kod wybrać do swojego zastosowania i jak przejść od numeru do etykiety, która da się zeskanować także za kilka lat.

Mobilna narzędziownia - obsługa kodów kreskowych

Co oznaczają pierwsze cyfry kodu kreskowego?

Pierwsze cyfry kodu EAN-13 wskazują organizację krajową GS1, która nadała firmie pulę numerów, a nie kraj, w którym produkt wyprodukowano. GS1 pisze wprost, że prefiksy nie identyfikują kraju pochodzenia produktu. To jedno z najczęstszych nieporozumień wokół kodów kreskowych.

W praktyce oznacza to, że:

  • polska firma z numerami z GS1 Polska może produkować w Chinach, a jej towar i tak będzie miał kod zaczynający się od 590,
  • zagraniczna firma może zarejestrować się w GS1 Polska i oznaczać kodem 590 produkty wytwarzane poza Polską,
  • o kraju pochodzenia informuje opis na opakowaniu (np. „Wyprodukowano w…”), a nie kod kreskowy.
Przykładowy kod kreskowy ITF-14

Tabela wybranych prefiksów GS1

Pierwsze cyfryCo oznaczają
001–019, 030–039, 060–139GS1 US (USA)
020–029, 200–299numery do użytku wewnętrznego, nadawane np. przez sklep lub w ramach danego kraju (nie wskazują firmy w systemie światowym)
300–379GS1 France (Francja)
400–440GS1 Germany (Niemcy)
450–459, 490–499GS1 Japan (Japonia)
500–509GS1 UK (Wielka Brytania)
590GS1 Poland (Polska)
680–681, 690–699GS1 China (Chiny)
760–769GS1 Switzerland (Szwajcaria)
800–839GS1 Italy (Włochy)
840–849GS1 Spain (Hiszpania)
858 / 859GS1 Slovakia / GS1 Czech (Słowacja / Czechy)
870–879GS1 Netherlands (Holandia)
900–919GS1 Austria (Austria)
977czasopisma i inne wydawnictwa ciągłe (ISSN)
978–979książki (ISBN)

Pełną, aktualną listę prowadzi GS1 na stronie GS1 Company Prefix. Kilka szybkich odpowiedzi na popularne pytania: kod zaczynający się od 405 ma numer z GS1 Germany, od 2 – to najczęściej numer wewnętrzny sklepu (np. na towarze ważonym na miejscu), od 80–83 – GS1 Italy, od 84 – GS1 Spain, od 87 – GS1 Netherlands, a od 978 – książka.

Jak zbudowany jest kod EAN-13 i jak sprawdzić cyfrę kontrolną?

kod kreskowy ean-13

EAN-13 to kod, który widzisz na produktach w sklepach. Zapisuje 13-cyfrowy numer GTIN-13 (Global Trade Item Number – globalny numer jednostki handlowej). Numer składa się z trzech części:

  1. prefiks firmy GS1 – zaczyna się od prefiksu organizacji krajowej (np. 590) i identyfikuje firmę,
  2. numer produktu – nadaje go sama firma w ramach przydzielonej puli,
  3. cyfra kontrolna – ostatnia cyfra, liczona z pozostałych dwunastu.

Długość prefiksu firmy nie jest stała. Im więcej produktów firma potrzebuje oznaczyć, tym krótszy prefiks i więcej cyfr zostaje na numery produktów.

Zastosowania i ułatwienia, jakie niosą ze sobą kody kreskowe

Szybki odczyt – zrobisz więcej w krótszym czasie
Eliminacja błędów – unikniesz kosztownych pomyłek
Automatyzacja operacji – automat się nie męczy, nie myli i nie bierze urlopu
Łatwość wydruku – kod kreskowy możesz szybko i bezproblemowo wydrukować
Niska cena etykiet, drukarek i skanerów kodów kreskowych sprawi, że inwestycja szybko się zwróci

Obliczanie cyfry kontrolnej – przykład

Cyfra kontrolna pozwala czytnikowi i programowi wychwycić błąd, np. pomyłkę przy ręcznym przepisywaniu numeru. Weźmy przykład z instrukcji GS1, numer 629104150021:
  1. Mnożysz kolejne cyfry od lewej na przemian przez 1 i 3: 6×1, 2×3, 9×1, 1×3, 0×1, 4×3, 1×1, 5×3, 0×1, 0×3, 2×1, 1×3.
  2. Dodajesz wyniki: 6 + 6 + 9 + 3 + 0 + 12 + 1 + 15 + 0 + 0 + 2 + 3 = 57.
  3. Odejmujesz sumę od najbliższej równej lub większej wielokrotności 10: 60 − 57 = 3.
Cyfra kontrolna to 3, a pełny numer brzmi 6291041500213. Gdy suma wynosi np. 60, cyfra kontrolna jest równa 0. Program do generowania kodów zwykle dolicza cyfrę kontrolną sam. Warto jednak wiedzieć, skąd się bierze, bo dzięki temu szybko sprawdzisz, czy numer od dostawcy jest poprawny.

Czego będziesz potrzebował do wdrożenia kodów kreskowych?

Gotowy do działania? Wszystko wydaje się nieskomplikowane, ale ważny jest dobór sprzętu pasującego do danego zastosowania i warunków pracy.

Drukarka etykiet kodów kreskowych – dostosowana do pracy w biurze lub na hali produkcyjnej.

Etykiety samoprzylepne – weź pod uwagę zastosowanie i rodzaj powierzchni.
Kalka barwiąca do drukarki – odpowiedni barwnik w drukarkach termotransferowych znacznie podnosi trwałość wydruku.
Skaner do odczytu kodów kreskowych – ręczny, bezprzewodowy lub mobilny kolektor danych.
Kompatybilne oprogramowanie drukujące etykiety i rejestrujące kody kreskowe.

 

Zestaw dla wdrożenia kodów kreskowych

Jaki kod kreskowy wybrać do swojego zastosowania?

Wybierz kod według tego, kto będzie go czytał (tylko Twoja firma czy także kontrahenci), ile danych ma zapisać i ile miejsca masz na etykiecie. Jednego najlepszego kodu nie ma.

ZastosowanieKod, od którego warto zacząćDlaczego
Produkt sprzedawany w sklepach i sieciach handlowychEAN-13 z numerem z GS1kasy i systemy sieci czytają numer GTIN; numer musi być unikalny na świecie
Towary w magazynie, lokalizacje, regałyCode 128 z własną numeracjązapisuje cyfry i litery, jest zwarty, czytają go praktycznie wszystkie czytniki
Narzędzia, elektronarzędzia, sprzęt wydawany pracownikomCode 128 albo Data Matrixwłasny numer narzędzia; Data Matrix mieści się na małej powierzchni
Środki trwałe i wyposażenie (numery inwentarzowe)Code 128 z numerem inwentarzowymnumer może zawierać litery i znaki, np. ST/2026/0125; dobrze współpracuje z programami do inwentaryzacji
Partie, daty ważności, numery seryjne w łańcuchu dostawGS1-128 albo GS1 DataMatrixzapisują kilka danych naraz z identyfikatorami zastosowań GS1, np. (01) GTIN, (10) partia, (17) data ważności, (21) numer seryjny
Bardzo mało miejsca, małe elementyData Matrixmały kwadratowy kod, który da się odczytać także przy częściowym uszkodzeniu
Link do strony, instrukcji, karty produktu dla klientaQR Codeodczyta go aparat w telefonie, bez osobnego czytnika
Dużo danych w jednym kodzie, np. na dokumenciePDF417kod spiętrzony, mieści znacznie więcej niż kod liniowy

Starszy Code 39 nadal działa w wielu firmach, ale przy tej samej treści jest dłuższy od Code 128. Jeśli zaczynasz od zera, lepiej wybrać Code 128.

Kody 1D i 2D – czym się różnią?

CechaKody 1D (liniowe)Kody 2D
PrzykładyEAN-13, Code 128, Code 39, GS1-128spiętrzone: PDF417; matrycowe: QR Code, Data Matrix
Ilość danychkrótki numer lub tekstod kilkudziesięciu znaków do kilku tysięcy, zależnie od kodu i wielkości
Miejsce na etykieciepotrzebują szerokiego paskamieszczą więcej na mniejszej powierzchni
Odporność na uszkodzeniauszkodzenie kresek często uniemożliwia odczytkorekcja błędów pozwala odczytać kod mimo częściowego uszkodzenia
Czytnikczytnik laserowy, liniowy lub wizyjny (imager)tylko czytnik wizyjny (imager) lub aparat w telefonie
Schemat porównujący kod dwuwymiarowy matrycowy DataMatrix zawierający dane w dwóch wymiarach oraz tradycyjny kod liniowy jednowymiarowy

Kiedy potrzebujesz numerów z GS1, a kiedy wystarczy własny kod?

Numery GS1 są potrzebne wtedy, gdy kod ma być czytany poza Twoją firmą – przede wszystkim na produktach sprzedawanych w sieciach handlowych i u dystrybutorów. Numer musi być wtedy unikalny na świecie, a w Polsce pule numerów przydziela GS1 Polska. Wymagania konkretnej sieci, hurtowni czy platformy sprzedażowej warto potwierdzić u odbiorcy przed drukiem etykiet.

Własna numeracja w zupełności wystarcza, gdy kod służy wyłącznie Tobie: do oznaczenia środków trwałych, wyposażenia, narzędzi, lokalizacji magazynowych, segregatorów czy pojemników. Żeby oznaczyć biurko czy wiertarkę, numery GS1 nie są potrzebne. Ważne, żeby:

  • każdy numer był unikalny w Twojej firmie i nie powtarzał się po likwidacji przedmiotu,
  • własny kod nie udawał numeru EAN-13 – nie wymyślaj 13-cyfrowych numerów zaczynających się np. od 590, bo mogą pokryć się z prawdziwymi produktami,
  • zasady numeracji były spisane, np. prefiks oddziału lub rodzaju majątku i kolejny numer.
kod kreskowy typu gs1-128

Jak zrobić kod kreskowy i etykietę – krok po kroku

  1. Ustal numerację. Zdecyduj, co oznaczasz i jak budujesz numer, np. „NA-000123” dla narzędzi albo numer inwentarzowy z kartoteki środków trwałych. Najlepiej, żeby numer pochodził z programu, w którym prowadzisz ewidencję – wtedy etykieta i kartoteka zawsze się zgadzają.
  2. Wygeneruj pojedynczy kod. Do kilku etykiet wystarczy nasz bezpłatny generator kodów kreskowych online. Tworzy kod Code 128, który wydrukujesz na zwykłej drukarce.
  3. Zaprojektuj etykietę i drukuj seryjnie. Przy dziesiątkach i setkach etykiet przyda się program. Menedżer Wydruku Etykiet pozwala zaprojektować etykietę w dowolnym rozmiarze, dodać kody 1D, EAN-13 i 2D (QR, Data Matrix), zaimportować dane z pliku CSV lub Excela i wydrukować całą serię. Obsługuje także kodowanie etykiet RFID.
  4. Wybierz drukarkę. Do etykiet, które mają przetrwać lata, najlepiej sprawdza się drukarka kodów kreskowych z drukiem termotransferowym (z taśmą barwiącą). Druk termiczny bez taśmy wystarczy do etykiet krótkotrwałych, np. wysyłkowych.
  5. Dobierz materiał etykiety. Na środki trwałe, narzędzia i sprzęt w trudnych warunkach wybieraj etykiety foliowe i druk termotransferowy – są odporne na wilgoć, zarysowania i niskie temperatury. Etykiety papierowe nadają się tam, gdzie trwałość nie jest ważna. Więcej w poradniku etykiety samoprzylepne.
  6. Przetestuj odczyt przed dużym wydrukiem. Wydrukuj kilka sztuk, przyklej je na docelowe powierzchnie i zeskanuj czytnikiem, którego będziesz używać na co dzień. Sprawdź też odczyt z odległości i pod kątem, pod jakim będzie skanować magazynier lub zespół spisowy.

Czym odczytać kod kreskowy?

Czytnik zintegrowany 4MR RFID UHF

Ręczny czytnik podłączony do komputera

przy stanowisku, w biurze, na wydawce w narzędziowni. Czytnik wpisuje odczytany kod tak, jakby ktoś wpisał go z klawiatury. Czytnik liniowy odczyta tylko kody 1D; jeśli używasz QR lub Data Matrix, potrzebujesz czytnika wizyjnego 2D, który czyta oba rodzaje. Zobacz, jak wybrać czytnik kodów kreskowych.

Kolektor danych RFID UHF - czytnik Chainway C72

Kolektor danych

gdy trzeba skanować z dala od komputera: w magazynie, na hali, podczas spisu z natury. To mobilny terminal ze skanerem i aplikacją, która zapisuje dane i synchronizuje je z programem. Zobacz kolektory danych.

moduł komplety mobilna narzędziownia

Telefon

aparat w smartfonie bez problemu czyta kody QR, a z odpowiednią aplikacją także inne kody. Sprawdzi się do sporadycznego skanowania. Przy setkach odczytów dziennie dedykowany czytnik lub kolektor jest szybszy i pewniejszy, zwłaszcza przy słabym świetle i uszkodzonych etykietach.

Najczęstsze błędy przy kodach kreskowych w firmie

  • Za mały margines wokół kodu. Kod potrzebuje pustego pola po obu stronach (tzw. strefy ciszy). Tekst lub ramka przy samych kreskach utrudniają odczyt.
  • Zły kontrast. Najpewniej czyta się ciemne kreski na jasnym tle. Kreski w kolorze czerwonym często nie zostaną odczytane przez czytnik z czerwonym światłem.
  • Za mocne zmniejszenie kodu. Kod liniowy ściśnięty do małego rozmiaru traci czytelność – przy braku miejsca lepiej przejść na Data Matrix.
  • Papierowe etykiety termiczne na majątku. Blakną i ścierają się, a po roku czy dwóch przy inwentaryzacji trzeba wpisywać numery ręcznie.
  • Etykieta w miejscu, do którego trudno dotrzeć. Kod na tylnej ściance szafy albo pod spodem urządzenia wydłuża spis. Ustal stałe miejsce naklejania dla każdej grupy przedmiotów.
  • Powtarzające się numery i brak zasad. Dwa przedmioty z tym samym kodem to gotowa rozbieżność w ewidencji.
  • Własny kod udający EAN. Wymyślone 13-cyfrowe numery mogą pokryć się z numerami prawdziwych produktów.
Pracownik hali produkcyjnej skanuje etykietę inwentaryzacyjną na maszynie przemysłowej ręcznym kolektorem danych

Oznaczanie kodem kresowym

Z uwagi na trwałość etykiet, kody kreskowe drukuje się w specjalistycznej, termotransferowej drukarce kodów kreskowych, stosując samoprzylepne etykiety papierowe lub etykiety foliowe.

Wiele towarów w handlu detalicznym oznaczona jest już kodami kreskowymi EAN-13 i możesz je wykorzystać w ewidencji magazynowej. Do powszechnego użytku wchodzi następca EAN-13 – kod kreskowy GS1 DataBar.

Więcej na temat wydruku kodów kreskowych przeczytasz w dziale: drukarki kodów kreskowych.

Odwiedź nasz SKLEP INTERNETOWY

Kody kreskowe w inwentaryzacji i ewidencji majątku

p>Sam kod kreskowy niczego nie porządkuje. Jest kluczem do kartoteki w programie. Dopiero połączenie etykiety z ewidencją sprawia, że po zeskanowaniu wiesz, co to za przedmiot, gdzie powinien być, kto za niego odpowiada i kiedy był ostatnio sprawdzany. Dzięki temu spis z natury polega na skanowaniu zamiast przepisywania numerów, a różnice między stanem faktycznym a ewidencją program wskazuje sam.

W PWSK kody kreskowe wykorzystujemy w dwóch rozwiązaniach:

  • Szybka Inwentaryzacja – do spisu z natury środków trwałych i wyposażenia, przypisania majątku do pomieszczeń i rozliczenia różnic,
  • System Narzędziownia® – do bieżącej ewidencji narzędzi, sprzętu i materiałów: wydań i zwrotów, odpowiedzialności pracowników, przeglądów i stanów magazynowych.

Gdy trzeba odczytywać wiele przedmiotów naraz albo etykieta nie jest widoczna, warto rozważyć RFID. Nie zawsze będzie lepszym wyborem. Porównanie kosztów i zastosowań znajdziesz w artykule RFID czy kod kreskowy do znakowania narzędzi.

Pobierz demo Szybkiej Inwentaryzacji  |  Sprawdź System Narzędziownia®

Rodzaje kodów kreskowych – krótki przegląd

Kody kreskowe dzielą się na liniowe (1D), czytane wzdłuż jednej linii, oraz dwuwymiarowe (2D), w których dane zapisane są na płaszczyźnie. Poniżej najczęściej spotykane rodzaje i to, do czego każdy z nich służy.

Kody liniowe (1D)

EAN-13 to kod z produktów w sklepach. Zapisuje wyłącznie 13 cyfr numeru GTIN, a czytają go kasy na całym świecie. Na bardzo małych opakowaniach stosuje się krótszy EAN-8, a w USA i Kanadzie jego odpowiednikiem jest 12-cyfrowy UPC-A.

Code 128 zapisuje cyfry, litery i znaki specjalne, a przy tym jest zwarty. Ciąg samych cyfr koduje szczególnie oszczędnie. Dlatego to najczęstszy wybór do oznaczeń wewnętrznych: towarów w magazynie, lokalizacji, narzędzi i środków trwałych. Więcej o nim przeczytasz na stronie Code 128.

GS1-128 (dawniej EAN-128) to Code 128 zbudowany według reguł GS1. Każdą daną poprzedza identyfikator zastosowania w nawiasie, np. (01) numer GTIN, (10) numer partii, (17) data ważności. Stosuje się go głównie w logistyce, na etykietach kartonów i palet.

Code 39 to starszy kod, który zapisuje wielkie litery, cyfry i kilka znaków specjalnych. Wciąż działa w wielu firmach i systemach przemysłowych, ale przy tej samej treści jest wyraźnie dłuższy od Code 128.

GS1 DataBar to rodzina kodów krótszych od EAN-13, przeznaczonych do odczytu w kasach. Obok numeru GTIN mogą zapisać dodatkowe dane, np. wagę lub datę ważności, dlatego spotkasz je m.in. na świeżej żywności sprzedawanej na wagę.

Kody dwuwymiarowe (2D)

QR Code to kwadratowy kod z trzema charakterystycznymi znacznikami w rogach. Mieści dużo więcej danych niż kod liniowy, np. adres strony, i odczyta go aparat w telefonie. Ma wbudowaną korekcję błędów, więc da się go odczytać nawet przy częściowym uszkodzeniu.

Data Matrix to mały kwadratowy lub prostokątny kod z ramką w kształcie litery L po dwóch bokach. Zajmuje bardzo mało miejsca, dlatego używa się go do oznaczania drobnych części, elektroniki i znakowania bezpośredniego, np. laserem na metalu. W wersji GS1 DataMatrix znajdziesz go m.in. na opakowaniach leków.

PDF417 to kod spiętrzony: wygląda jak kilka kodów liniowych ułożonych jeden nad drugim. Mieści dużo danych w jednym symbolu, dlatego stosuje się go m.in. na kartach pokładowych i dokumentach przewozowych.

Kody 1D, w tym EAN-13, oraz kody 2D, w tym QR i Data Matrix, wydrukujesz seryjnie w programie Menedżer Wydruku Etykiet. Pojedynczy kod Code 128 zrobisz w naszym generatorze online.

Uzyskaj darmowy dostęp do programu

Demo Szybka Inwentaryzacja CTA

Najczęstsze pytania o kody kreskowe

Nie. Prefiks 590 oznacza, że firma otrzymała numery z GS1 Polska. Produkt mógł zostać wytworzony w innym kraju. Kraj pochodzenia sprawdzisz w opisie na opakowaniu.

Po kodzie kreskowym sprawdzisz tylko, która organizacja krajowa GS1 wydała numery firmie – pomoże w tym tabela prefiksów powyżej. Kraju produkcji kod nie zapisuje.
Do sprzedaży w sieciach handlowych – nie. Numer musi pochodzić z puli przydzielonej Twojej firmie przez GS1, inaczej może pokryć się z cudzym produktem. Do oznaczeń wewnętrznych (majątek, magazyn) użyj własnej numeracji w Code 128 zamiast udawanego EAN.
Najczęściej Code 128 z numerem inwentarzowym, wydrukowany termotransferowo na etykiecie foliowej. Przy bardzo małych przedmiotach dobrze sprawdza się Data Matrix.
Klasyczny kod kreskowy (1D) zapisuje krótki numer w jednym rzędzie kresek. Kod QR jest kodem dwuwymiarowym: mieści dużo więcej danych, np. adres strony, i odczyta go aparat telefonu. Do odczytu QR potrzebny jest czytnik wizyjny 2D albo telefon.
Tak. Kody QR odczytuje zwykle sama aplikacja aparatu, a kody liniowe aplikacje do skanowania. Do pracy na co dzień, przy dużej liczbie odczytów, wygodniejszy jest czytnik lub kolektor danych.
Tak, np. z naszego generatora online na arkuszach etykiet. Taki wydruk jest jednak mniej trwały. Do oznaczania majątku i narzędzi lepsza jest drukarka etykiet z drukiem termotransferowym.